Het is heerlijk bevrijdend en ontwapenend om gelijkwaardig samen te werken en samen te spelen. Hier onder kun je ideetjes op doen.

Wil je mijn begeleiding: zwanenapenstaartjelivepuntnl

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Spelen zonder winnen (new games van Terry Orlick)

Anecdote: ik zit op de Havo en we gaan met de klas naar Londen - naar Madame Tussaud en zo - en op de boot krijgen een paar klasgenoten ruzie. Dan benadert ons een man die ons in het Engels vraag of we geinteresseerd zijn in samen zijn en spelen zonder wedijveren. Een aantal van ons zijn nieuwsgierig dus we laten ons meenemen in de wondere wereld van New Games die Terry ons aanbiedt. De sfeer er van is dermate krachtig en leuk dat ik al 30 jaar tijdens de coaching en trainingsweekenden die ik geef aan bedrijven deze nog steeds inzet. Niemand valt af - iedereen doet gelijkwaardig mee. Dit is wat we op de boot deden:

* menselijke knoop

sta in een kring en schuivel naar voren tot je schouder aan schouder staat - doe je ogen dicht en steek je handen naar het midden van de kring - vind nu 2 verschillende handen, zorg dat elke hand 1 andere hand vindt - doe dan je ogen open - er is 1 regel: zorg dat je altijd de handen vast blijft houden wat er ook gebeurt! - kom uit de knoop door overleggen, over elkaar heen klimmen, onder elkaar door kruipen etc. - doe dit ook eens zonder spreken - kijk wie deleiding neemt etc. als je meer rollen helder wilt maken - je zult merken dat je ALTIJD weer in een kring uit komt. 

* samen 1 lichaam worden door samen te springen

sta in een kring schouder aan schouder en spreek af te samen in een gelijkmatig ritme te springen (zonder streng te zijn, je vindt het vanzelf terwijl je bezig bent): 16x met het gezicht naar binnen en dan 18x met het gezicht naar buiten - 8x binnen buiten - 4x binnen buiten - 2x binnen buiten - 1x binnen buiten - op 0 sta je allemaal stil met het gezicht naar binnen. De eerste keren tel je hardop mee - dan doe jet het in stilte.

* elkaar dragen in de kring

in een kring draai je allemaal een kwart slag = met het gezicht naar elkaar's rug kijkend - schuivel naar voren tot je met je tenen tegen de hiel van je voorganger staat - houdt zacht diens middel vast (niet kietelen....) - tel tot 3 en op 3 gaat iedereen stevig zitten op de schoot van de achterburen. Je zult merken dat het gewicht zich daardoor gelijkelijk verdeelt en het dus niet zwaar is. Volgende fase van het spel (als het na wat oefenen gelukt is dat iedereen stevig zit) is lopen: spreek af op 3 beginnen we met de linkervoet naar voren zetten - loop zo een keertje rond. PS Het gelach zal niet van de lucht zijn is mijn ervaring. 

* blinde rups

iedereen staat in een rij en houdt elkaar's hand vast (of schouder) - alleen de voorste persoon heeft de ogen open en leidt de groep over het strand o.i.d. Her en der blijf je even staan om het ruizen van de branding, de geur op de wind of het geluid van de meeuwen e.d. op te pikken. Omdat je blind loopt wordt het waarnemen met je andere zintuigen sterker.

* knipoogje

in de kring sta je in tweetallen achter elkaar: de achterste van de 2 staat met de handen op de rug - 1 persoon staat alleen en knipoogt naar de voorste van de twee - deze probeert zo snel mogelijk daarheen te rennen, maar degene die achter hem staat mag nu vastgrijpen om te voorkomen dat wegrennen lukt - lukt het je wel (let degene achter je even niet op bijvoorbeeld en ontsnap je toch) dan ga je achter degene staan die naar je knipoogde.

* stoelendans

stoelendans kent iedereen denk ik: op een muziekje dans je rond een aantal stoelen die in een rij rug aan rug staan (of in een kring met de ruggen naar binnen) - stopt de muziek dan ga je snel zitten - dan wordt er de volgende ronde 1 stoel weg gehaald .... normaal gesproken valt er dus steeds 1 persoon af omdat er een stoel te weinig is (wedijveren en ellebogenwerk om te kunnen zitten) - in deze versie blijft iedereen zitten met steeds minder stoelen, dus uiteindelijk beland je bij iemand op schoot - en iedereen is verantwoordelijk voor dat iedereen kan zitten .....veel plezier (kijk maar hoe hoog de stapel kan worden = tot waar het nog leuk is).

* olifant in de koelkast of onbewoond eiland en het water stijgt .... het eiland wordt steeds kleiner

ken je dat mopje van hoe krijg je een olifant in de koelkast? In dit spel maak je een kader (vierkant van takken bijvoorbeeld) en gaan de deelnemers  in het vierkant staan, experiment: gaat het lukken? Dan fase 2: je verkleint het vierkant. Samen ga je kijken hoe klein het vierkant kan zijn terwijl je er toch nog met zijn allen in past (op elkaar's rug, met 1 been buitenboord en elkaar in het midden vast houdend of hoe dan ook).

* 3 benen 4 armen ....

in 1 of meerdere groepjes wordt je uitgenodigd om met je complete groepje naar de overkant te lopen (zet een achterlijn en eindlijn uit) met 4 benen en 4 armen (2 aan 2 lopen de kinderen als kruiwagens) - verander steeds het aantal benen en armen die de grond mogen raken. Je zult zien dat dit creativiteit mobiliseert en mensen doet gaan overleggen, want je moet allemaal naar de overkant, dus als je in je eentje al met 2 benen gaat en 2 hinken, dan moet de rest op zijn handen en dat lukt niet, dus je hebt elkaar nodig. Een variant op dit spel is het leggen van een letter of woord met je lichaam = alle lichamen van de deelnemers van de groep. 

Anecdote: als warming up van de ochtendgymnastiek die ik geef op een camping (recreatiewerk) vraag ik de deelnemers hun naam te schrijven met hun armen, hoofd, heupen, voeten - eerst allemaal tegelijkertijd en dan een voor een en de anderen doen dan letter voor letter na.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Natuur

In mijn natuur-ontdek-club en andere natuureducatieve activiteiten met kinderen en volwassenen heb ik geleerd dat elk mens uniek is, op eigen wijze een verbinding heeft met natuur. En dat die verbinding altijd te maken heeft met ontspannen en het openen van je hart.

Anecdote: Ik vraag een groep jongens elk een boom te vinden en daar elk op hun eigen manier verbinding mee te maken - na een paar minuten komen we terug in de kring - 1 voor 1 delen ze hoe ze contact hebben gemaakt: er in klimmen, liggen op een dikke tak, er onder zitten, er aan hangen, er met een stok tegen de stam slaan, er tegenaan leunen en een van de kids had een héle eigen opvatting:" ik stond tegen een lantaarnpaal, de boom van de toekomst!"

Kinderen resoneren in het hier + nu in directe verbinding met waar ze zijn en wat daar te beleven valt: blubbie glibberklei of zacht verend mos - bloemenweelde vol insecten of een buizerd op de thermiek ..... soms struinen ze vol enthousiasme ergens in, dus ik zorg dat ik het gebied ken en weet waar ik de kids vooraf op wil wijzen: wat doe je als er ineens een groep wilde konikpaarden voor je opduikt?

Anecdote: Ik leer de groep dat je aan de modderige waterkant / in het moeras met een stok eerst voelt hoe diep het is en of je er in weg zakt of niet, alvorens er volop in te stappen. Gebiedskennis (flora fauna biotopen) maakt dat je als gids mensen kunt leren zich te verhouden tot hun omgeving, zodat ze ook in ruig terrein veilig op pad kunnen.

Anecdote: Toch komt het natuurlijk nog wel eens voor dat in enthousiasme het kind alle regels of waarschuwingen vergeet; om te merken dat ze weg zakt in de klei, die een laars vast zuigt - het kind trekt zijn voet er uit: daar sta je dan met 1 laars en 1 sok ....iedereen kijkt, schat de situatie in, lacht (niks ernstigs aan de hand) en komt helpen. Er wordt overlegd: "Hoe pakken we dit aan, hoe krijgen we die laars er uit en jou ...?!" Samenwerken, een avontuur beleven, iets tot een goed einde brengen door opties af te wegen - natuur is veel meer dan een eindje wandelen!

Anecdote: ....en dan roept iemand: "Een kíkker!!!" En ze rennen er met zijn allen er op af om die te vangen - eerst een beetje eng en glibberig - opgewonden gillen of stil behoedzaam er op af sluipen - "ik héb hem" - "mag ik hem ook even vasthouden?" - "voorzichtig hoor, hij heeft net als wij mensen een skelet en kan dus iets breken als hij valt!" - "hoe kun je een kikker eigenlijk het beste vasthouden als je hem wilt bekijken?" - "wat valt er aan een kikker te zien?" - "wie wil hem kussen, durf je dat? misschien wordt het een prins ... en dan laten we hem snel vrij, want zie je zijn hartje in zijn keeltje bonken? hij is hardstikke bang!" - "maar ik doe toch niks, ik vind hem lief!" - de kikker wordt terug gezet op een veilig plekje, waar niemand er op gaat staan. We zien hem met stevige slagen van de achterpoten wegzwemmen en zich onder de gele plomp verschuilen, wég is die.

Een eigen verbinding hebben betekent dat er een dynamiek door diversiteit is in de groep zodra je met meerdere kinderen op pad gaat:

* qua interesse (deels ook leeftijdsgebonden. Denk aan: dino's - piraten - beestjes - het heelal)

* qua kennis (referentiekader van ouders of opa thuis en de leerkracht op school, t.v. en bibliotheek)

* qua respons (beleving, expressie- en communicatievaardigheden, respect en al dan geen verwondering: "wauw")

Quote: Het ongeconditioneerde van natuur steekt soms schril af tegen de geconditioneerdheid van ons mensen.

Anecdote: Ik loop met een groep in de - in mijn ogen - groene zomerse weelde van de Millingerwaard. Dan merkt iemand op: "Natuur, wat is daar nou eigenlijk aan? Het is allemaal groen, net een bak sla. En ze mogen hier wel eens opruimen, al dat dode hout, wat een troep".

Ik nodig de meneer uit eens een minuutje stil te staan en te kijken naar een vierkante meter voor zijn voeten. Hij is verbaast: "Zóveel plantjes en beestjes, dat is me nooit eerder opgevallen!"

Wat ik je graag wil bieden met mijn manier van begeleiden is die van verwondering en het openen van je hart: voor de schoonheid, eenvoud van zijn, complex vernuft, ontmoeten van ongeconditioneerd leven, uniek mogen bestaan in de oordeelvrije ruimte van natuur.

Anecdote: Ik geef workshop aan een groep managers over beleven en met open geest waarnemen. Wat is het dat het veilig genoeg maakt om jezelf en / of de ander te ontwapenen? Worden als een kind, onbevangen, .........

De oefening die we doen rond het oordeelvrij (vanuit de kern) leiding geven, meedelen en te luisteren (echt horen) is:

a) rond lopen in de natuur-omgeving rond de cursusruimte, om iets te vinden dat je aanspreekt

b) in tweetallen lopen; A neemt B mee en toont en vertelt zonder interrupties van B, die laat zich volledig mee nemen in de beleving van A; dan van rol wisselen.

"De bedrijfsadviseur neemt me vol enthousiasme en voorpret over wat hij gaat delen mee naar de rozenstruik - daar laat hij me een roos zien met dauwdruppels er op - práchtig, zie je dat?! - dan wordt hij zelf gegrepen door de zachteheid van het rozenblad dat hij laat zien en de geur van de rozen - hij laat me dichterbij komen en het meebeleven - wauw. Dan lopen we terug naar start en neem ik hem mee. Vanuit diep in de aarde, het vochtige donker, kiemen als zaad en tevoorschijn komen als wetsbaar en krachtig kiemplantje, dat straks een boom gaat worden zoals die er naast staat ....voel maar eens het verschil - verwondering over groeikracht - volgen van de eigen natuur - hoe vol overgave en vertrouwen iets groeit en tevoorschijn komt, nooit zonder wortelen trouwens (maar dat bedacht ik er ter plekke bij en daar heb ik verder niks mee gedaan)."

Wat ik je kan aanraden is om in de natuur met natuur bezig te zijn. De herfstlucht opsnuiven, de zachte grond voelen, wat voel je als je kijkt naar het drijven van de wolken .... tijdloos - oordeelloos - het is wat het is; tijdens mijn stiltewandelingen merk ik dat sommige mensen het moeilijk vinden geen oordelen te hebben - ze zien een wolk en denken regen, ze zien een wesp en denken pijn steken wegjagen - gewoon simpel waarnemen en in de natuur zijn is dan een kunst.
Anecdote: We maken een vroege ochtendwandeling, om de zon te zien opkomen en om in de schemer de vleermuisjes te ontdekken. De lucht kleurt geleidelijk in steeds andere tinten en in de grote wilg bij de waterplas vliegen tientallen vleermuisjes in en uit. In de mistflarden zien we een boompje in de bushbush wild heen en weer gaan - als we voorzichtig naderbij sluipen zien we er een rund die zijn rug staat te schuren, jeuk zeker - aan het water doemt een kudde konikpaarden op die wat drinken - wauw, het lijkt wel de oertijd .... - ze lopen heel rustig het water in, ze hebben alle tijd. Alles om ons heen heeft zijn eigen ritme en tempo.

Dit soort tochten doe ik overigens ook in de avond, om wild te speuren of op bevers te liggen, sterren te kijken, de volle maan te beleven en de sfeer van het donker en nachtgeluiden op te snuiven.

Anecdote: Eén van de kinderen is mee gegaan, maar schrikt van het donker. Want in het natuurgebied staan geen lantaarnpalen. De groep geeft elkaar een hand: we gaan het samen doen! Spánnend! Maar zo ook heel gezellig. We lachen en merken dat ons geluid enorm ver draagt in het donker. Iemand merkt op dat het sloffen met laarzen erg veel herrie maakt: "Zo zien we nóóit een ree!"

Iedereen heeft zich gehouden aan de dresscode: geen kleding die naar wasmiddel stinkt, geen gewassen haren waar je op een kilometer afstand de shampo van ruikt en geen kraakkleding - we schatten onze kansen hoog in! Het klopt: in de bosrand bij het open veld verschijnen 3 reeen - wauw - iemand roept: "Dáár" en weg zijn ze weer.


Materiaal?!Kinderen hebben graag de handen vrij in de natuur. Even iets gebruiken om het uit te proberen, of iets lichts bij je hebben zoals een kompas, dat gaat nog. Daarom werk ik met heuptasjes of heb zelf een rugzak om dingetjes te verzamelen; als het warm wordt stop ik er de jassen in die uit gaan e.d. Af en toe is er een kind dat het helemaal geweldig vindt als het de hele weg de verrekijker mag dragen. Ook wanneer er kleine beestjes in de buurt zijn is er animo: loeppotjes, die willen kinderen allemaal wel! Zoekkaarten zijn letterlijk on-handig. Ik heb ook eens een experiment gedaan met oudere kinderen (rond de 10 jaar) en zakmessen. Zodat ze zelf knoppen en bessen open konden snijden - eerst raden wat ze dachten dat er in zat. Maar het enthousiasme doet ze vergeten nooit te rennen met een mes open - en ook het rond lopen in een groepje met een geopend mes - op zoek naar een bepaalde struik - geeft gevaarlijke situaties. Ik heb er dus bewust voor gekozen dat ik degene met het zakmes ben en verder niemand. Geen punt trouwens, de kids komen gewoon naar mij als ze een aardappelbovist of wat dan ook van binnen willen bekijken. Soms is materiaal funktioneel voro de beleving, zoals potjes om je eigen natuurgeur in te maken, of kraaltjes om kleuren te vinden e.d. Ik zorg dan wel voor een potje met een dekseltje die in de jaszak kan, want er mee sjouwen ..... néé ..... kinderen hebben graag de handen vrij in de natuur!

Anecdote: "Ik ben op pad met een groep kinderen en 1 op 1 begeleiding. Want dat hebben deze kinderen nodig. Bij voorbespreken van de activiteit werd ik al gewaarschuwd voor het probleemgedrag en de behoefte aan struktuur van deze kinderen; ADHD Autisme PDDnost..... Eenmaal in de natuur blijken ze sterk en heel direct verbinding te hebben met de natuur en te reageren op wat ze meemaken en waarnemen. Ze zijn terughoudend in het uiten van hun interesse en vragen die in hen leven, want stel dat ze niet voldoen aan wat er verwacht wordt .... ze merken dat ik alles oké vind en binnen het kader van de opdrachtjes die ik aanbied hen vrij laat een eigen beleving te hebben. Dan komen de individuele karakters naar buiten: ze vragen me de oren van het hoofd, vanuit hun directe beleving, hoe het zit met ... en hoe kan het dat ... en waar leven ... Wat vind ik dit leuk! Dit is precies wat ik graag met alle kinderen zou willen bereiken, die directe nieuwsgierigheid en interesse, betrokkenheid en eigen beleving. Want bovenal is de diepe liefde die de kinderen voor natuur voelen voelbaar."